Postsovet kənd icmasında dindarlıq: inanc, ibadət və dini bilik
DOI
https://doi.org/10.69043/j4m38639Açar sözlər
din sosiologiyası, dindarlıq, postsovet cəmiyyəti, dini inanc, ibadət, dini bilik, AzərbaycanXülasə
Məqalədə postsovet kənd icmasında inanc, ibadət və dini bilik araşdırılır. Tədqiqatın empirik əsasını Azərbaycanın Astara rayonunun Lovayın kəndində 15 yaş və yuxarı 137 sakin arasında aparılmış və 2009-cu ildə tamamlanmış magistr dissertasiyasında təqdim edilmiş sorğunun nəticələri təşkil edir. İlkin tədqiqatın müsahibə və müşahidə materiallarından kontekstual məlumat kimi istifadə olunur. Təhlildə dini həyatın seçilmiş göstəriciləri təsviri səviyyədə müqayisə edilir. Respondentlərin 93,4%-i Allaha şübhəsiz inandığını bildirdiyi halda, 39,4%-i bütün gündəlik namazlarını qılır, 60,6%-i isə Ramazan orucunun tamamını tutur. Respondentlərin 48,2%-i dini biliyini orta səviyyədə qiymətləndirir; 33,6%-i biliyinin zəif olduğunu və ya heç dini biliyinin olmadığını bildirir. Kitablar və dini bilgili tanışlar dini məlumat əldə etmək üçün ən çox müraciət edilən mənbələrdir. Bu nəticələr dindarlığın tək bir göstərici əsasında qiymətləndirilməsinin məhdudluğunu göstərir. İnancın geniş yayılması müntəzəm ibadətin və dini bilik haqqında yüksək özünüqiymətləndirmənin eyni dərəcədə yayılması demək deyil. Aşkar edilmiş fərqlər sovet irsi, yerli sosial münasibətlər və dini öyrənmə imkanları kontekstində müzakirə olunur. Dövlətin dünyəviliyi sosial həyatın empirik xüsusiyyəti kimi dindarlıqdan fərqləndirilir. Nəticələr konkret icmaya və tarixi dövrə aiddir və gələcək müqayisəli tədqiqatlar üçün əsas yaradır.
Endirmələr
Referanslar
Casanova, J. (2006). Rethinking secularization: A global comparative perspective. The Hedgehog Review, 8(1–2), 7–22.
Erten, H. (2008). Azerbaycan üniversite gençliğinde dini hayat: Bakü Devlet Üniversitesi örneği [Religious life among university students in Azerbaijan: The case of Baku State University]. İdeal Usta Basım Yayın.
Faradov, T. (2001). Religiosity in post-Soviet Azerbaijan: A sociological survey. ISIM Newsletter, 8(1), 28.
Ganbarov, A. (2009). Azerbaycan’ın Astara iline bağlı Lovayın köyünde sosyal ve dini hayat [Social and religious life in Lovayın village, Astara district, Azerbaijan] [Unpublished master's thesis]. Selçuk Üniversitesi.
Ganbarov, A. (2016). Azerbaycan’da din, siyaset ve laiklik [Religion, politics, and secularism in Azerbaijan] [Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi]. Marmara Üniversitesi Kütüphanesi. https://katalog.marmara.edu.tr/veriler/yordambt/cokluortam/3E/D3D0AB68-98DC-9A47-A89F-E1F16E20A23D.pdf
Günay, Ü. (1999). Erzurum ve çevre köylerinde dini hayat [Religious life in Erzurum and surrounding villages]. Emek Matbaacılık.
Günay, Ü. (2005). Din sosyolojisi [Sociology of religion] (6th ed.). İnsan Yayınları.
Hasanov, B. (2007). Sovyet kuşağından Sovyet sonrası kuşağına Azerbaycan’da din [Religion in Azerbaijan from the Soviet generation to the post-Soviet generation] [Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi]. Marmara Üniversitesi Kütüphanesi. https://katalog.marmara.edu.tr/veriler/yordambt/cokluortam/1E/T0056285.pdf
Huber, S., & Huber, O. W. (2012). The centrality of religiosity scale (CRS). Religions, 3(3), 710–724. https://doi.org/10.3390/rel3030710 DOI: https://doi.org/10.3390/rel3030710
Köktaş, M. E. (1993). Türkiye’de dinî hayat: İzmir örneği [Religious life in Turkey: The case of İzmir]. İşaret Yayınları.
Kotecha, H. (2006). Islamic and ethnic identities in Azerbaijan: Emerging trends and tensions. OSCE Office in Baku. https://www.osce.org/sites/default/files/f/documents/b/c/23809.pdf
Qənbərov, A. (2019). Azərbaycanda dövlət-din münasibətləri: Dünyəviliyin nəzəri və hüquqi əsasları [State–religion relations in Azerbaijan: The theoretical and legal foundations of secularism]. Nurlar Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi.
Taştan, A. (2003). Azerbaycan’da sosyo-kültürel değişme, din ve dinsel canlanma [Sociocultural change, religion, and religious revival in Azerbaijan]. Bilig, (25), 1–39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilig/article/268040
Wach, J. (1995). Din sosyolojisi [Sociology of religion] (Ü. Günay, Trans.). Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
Wolf, E. R. (2000). Köylüler [Peasants] (A. Sönmez, Trans.). İmge Kitabevi.
Yunusov, A. (2004). Azərbaycanda İslam [Islam in Azerbaijan] (M. Mütəllimov, Trans.). Zaman.
Endirin
Yayımlanıb
Lisenziya
Müəllif hüququ (c) 2026 Assoc. Prof. Asaf Ganbarov (Author)

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisenziyalanıb.
The authors own the copyright of their work published in the journal and their work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).



