Postsovet kənd icmasında dindarlıq: inanc, ibadət və dini bilik

Müəlliflər

DOI

https://doi.org/10.69043/j4m38639

Açar sözlər

din sosiologiyası, dindarlıq, postsovet cəmiyyəti, dini inanc, ibadət, dini bilik, Azərbaycan

Xülasə

Məqalədə postsovet kənd icmasında inanc, ibadət və dini bilik araşdırılır. Tədqiqatın empirik əsasını Azərbaycanın Astara rayonunun Lovayın kəndində 15 yaş və yuxarı 137 sakin arasında aparılmış və 2009-cu ildə tamamlanmış magistr dissertasiyasında təqdim edilmiş sorğunun nəticələri təşkil edir. İlkin tədqiqatın müsahibə və müşahidə materiallarından kontekstual məlumat kimi istifadə olunur. Təhlildə dini həyatın seçilmiş göstəriciləri təsviri səviyyədə müqayisə edilir. Respondentlərin 93,4%-i Allaha şübhəsiz inandığını bildirdiyi halda, 39,4%-i bütün gündəlik namazlarını qılır, 60,6%-i isə Ramazan orucunun tamamını tutur. Respondentlərin 48,2%-i dini biliyini orta səviyyədə qiymətləndirir; 33,6%-i biliyinin zəif olduğunu və ya heç dini biliyinin olmadığını bildirir. Kitablar və dini bilgili tanışlar dini məlumat əldə etmək üçün ən çox müraciət edilən mənbələrdir. Bu nəticələr dindarlığın tək bir göstərici əsasında qiymətləndirilməsinin məhdudluğunu göstərir. İnancın geniş yayılması müntəzəm ibadətin və dini bilik haqqında yüksək özünüqiymətləndirmənin eyni dərəcədə yayılması demək deyil. Aşkar edilmiş fərqlər sovet irsi, yerli sosial münasibətlər və dini öyrənmə imkanları kontekstində müzakirə olunur. Dövlətin dünyəviliyi sosial həyatın empirik xüsusiyyəti kimi dindarlıqdan fərqləndirilir. Nəticələr konkret icmaya və tarixi dövrə aiddir və gələcək müqayisəli tədqiqatlar üçün əsas yaradır.

Baxışlar: 0Yükləmələr: 0

Endirmələr

Endirmə datası hələ yoxdur.

Referanslar

Casanova, J. (2006). Rethinking secularization: A global comparative perspective. The Hedgehog Review, 8(1–2), 7–22.

Erten, H. (2008). Azerbaycan üniversite gençliğinde dini hayat: Bakü Devlet Üniversitesi örneği [Religious life among university students in Azerbaijan: The case of Baku State University]. İdeal Usta Basım Yayın.

Faradov, T. (2001). Religiosity in post-Soviet Azerbaijan: A sociological survey. ISIM Newsletter, 8(1), 28.

Ganbarov, A. (2009). Azerbaycan’ın Astara iline bağlı Lovayın köyünde sosyal ve dini hayat [Social and religious life in Lovayın village, Astara district, Azerbaijan] [Unpublished master's thesis]. Selçuk Üniversitesi.

Ganbarov, A. (2016). Azerbaycan’da din, siyaset ve laiklik [Religion, politics, and secularism in Azerbaijan] [Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi]. Marmara Üniversitesi Kütüphanesi. https://katalog.marmara.edu.tr/veriler/yordambt/cokluortam/3E/D3D0AB68-98DC-9A47-A89F-E1F16E20A23D.pdf

Günay, Ü. (1999). Erzurum ve çevre köylerinde dini hayat [Religious life in Erzurum and surrounding villages]. Emek Matbaacılık.

Günay, Ü. (2005). Din sosyolojisi [Sociology of religion] (6th ed.). İnsan Yayınları.

Hasanov, B. (2007). Sovyet kuşağından Sovyet sonrası kuşağına Azerbaycan’da din [Religion in Azerbaijan from the Soviet generation to the post-Soviet generation] [Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi]. Marmara Üniversitesi Kütüphanesi. https://katalog.marmara.edu.tr/veriler/yordambt/cokluortam/1E/T0056285.pdf

Huber, S., & Huber, O. W. (2012). The centrality of religiosity scale (CRS). Religions, 3(3), 710–724. https://doi.org/10.3390/rel3030710 DOI: https://doi.org/10.3390/rel3030710

Köktaş, M. E. (1993). Türkiye’de dinî hayat: İzmir örneği [Religious life in Turkey: The case of İzmir]. İşaret Yayınları.

Kotecha, H. (2006). Islamic and ethnic identities in Azerbaijan: Emerging trends and tensions. OSCE Office in Baku. https://www.osce.org/sites/default/files/f/documents/b/c/23809.pdf

Qənbərov, A. (2019). Azərbaycanda dövlət-din münasibətləri: Dünyəviliyin nəzəri və hüquqi əsasları [State–religion relations in Azerbaijan: The theoretical and legal foundations of secularism]. Nurlar Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi.

Taştan, A. (2003). Azerbaycan’da sosyo-kültürel değişme, din ve dinsel canlanma [Sociocultural change, religion, and religious revival in Azerbaijan]. Bilig, (25), 1–39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilig/article/268040

Wach, J. (1995). Din sosyolojisi [Sociology of religion] (Ü. Günay, Trans.). Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Wolf, E. R. (2000). Köylüler [Peasants] (A. Sönmez, Trans.). İmge Kitabevi.

Yunusov, A. (2004). Azərbaycanda İslam [Islam in Azerbaijan] (M. Mütəllimov, Trans.). Zaman.

Yayımlanıb

2026-11-20

Necə istinad edilir

Qənbərov, A. (2026). Postsovet kənd icmasında dindarlıq: inanc, ibadət və dini bilik. Qafqaz Hümanitar Və Sosial Elmlər Jurnalı, 1(1), 51-70. https://doi.org/10.69043/j4m38639

Oxşar məqalələr

Bu məqalə üçün əlavə olaraq Təkmilləşmiş bir oxşarlıq axtarışı başladın edə bilərsiniz.