Getdikcə qloballaşan dünyada yeni dini cərəyanların ailə institutuna təsiri

Müəlliflər

  • f.f.d. dos. Aliyə Mürsəlova Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Müəllif

DOI

https://doi.org/10.69043/xgbgh234

Açar sözlər

yeni dini hərəkatlar, qloballaşma, qlobal miqrasiya, ailə institutu, modernləşmə, rəqəmsal uçurum, həmrəylik

Xülasə

Qloballaşma, modernləşmə və texnoloji irəliləyişlər ənənəvi ailədə struktur və funksional dəyişikliklərə səbəb olur və bununla da onu yeni dini cərəyanların təsirinə qarşı həssas edən sosiopsixoloji mühit yaradır. Bu tədqiqat işi qlobal miqrasiya və sekulyarlaşma proseslərinin ailələrə təsirini araşdırır, fərdlərin niyə yeni mənəvi axtarışlar göstərdiyini və bunun ailə birliyinə yaratdığı riskləri akademik baxımdan təhlil edir.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, qlobal miqrasiyanın "dağınıq ailə" modellərinin yaratdığı emosional və fiziki boşluqlar fərdləri ənənəvi strukturlara alternativ təklif edən və bir növ "surroqat ailə" kimi çıxış edən manipulyativ qruplara aparır. "Görünməz din" fenomeninin ailə üzvləri arasında inanc birliyini zəiflətməsinin səbəbləri araşdırılmışdır. Nəticə etibarilə, ailəni bu hərəkatların təsirindən qorumaq üçün "tənqidi düşüncə", "analitik bacarıqlar", "dini təhsil" və "açıq dialoq" kimi profilaktik strategiyalar tövsiyə olunmuşdur. Ailələrin dini biliklərin güclü təməlinə sahib olması, məlumatları sübutlara əsaslanan metodlardan istifadə edərək qiymətləndirməsi və geniş yayılmış çətinliklər qarşısında ailə institutunun mənəvi və sosial tarazlığını qorumaq üçün sosial dəstək mexanizmlərini fəal şəkildə tətbiq etməsi tövsiyə edilmişdir.

Bu tədqiqatın elmi əhəmiyyəti qloballaşma və sürətli texnoloji inkişaf kontekstində müasir ailə institutunun zəifliyinin hərtərəfli təhlilindədir. Araşdırmanın vacibliyi Yeni Dini Hərəkatların ənənəvi institutların artıq təmin edə bilməyəcəyi "alternativ sosialitlər" və "mənəvi sığınacaqlar" təklif etməklə bu boşluqlardan necə istifadə etdiyini müəyyən etməsindədir. Dini tədqiqatlar birləşərək, məqalə "riskli cəmiyyətdə" ailənin mənəvi və sosial bütövlüyünün qorunması üçün çoxölçülü yanaşmaya təcili ehtiyac olduğunu vurğulayır. Beləliklə, qloballaşma nəticəsində ailə institutunun yaşadığı struktur və mənəvi dəyişiklikləri təhlil etmək üçün tədqiqat məqaləsi təsviri, fenomenoloji və müqayisəli-tarixi metoddan istifadə edir. Tədqiqat YDH-ləri sosial qrup kimi deyil, qloballaşma kontekstində dinin institusional formadan fərdi mənəviyyata keçidinin təzahürü kimi nəzərdən keçirir. Tədqiqat beynəlxalq miqrasiya, texnoloji inkişaf və mədəniyyətlərarası mübadilə də daxil olmaqla mühüm dəyişənlərdən istifadə edərək mövcud vəziyyəti araşdırır.

Baxışlar: 0Yükləmələr: 0

Endirmələr

Endirmə datası hələ yoxdur.

Referanslar

Barker, E. (1984). The Making of a Moonie: Choice or Brainwashing? Oxford: Blackwell. https://doi.org/10.1007/978-3-658-15250-5_41 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-658-15250-5_41

Camalov, M. (2019). Dinin Sosial Xarakterinə təsir edən Faktorlar və Dini Ekstre-mizm. Din Araşdırmaları Jurnalı 2 (3), 7-26.

Dawson, L. L. (2006). Comprehending Cults: The Sociology of New Religious Movements. Toronto: Oxford University Press. ISBN: 9780195420098

Giddens, A. (2000). Elimizden Kaçıp Giden Dünya: Küreselleşme Sosyal Hayatımızı Nasıl Şekillendiriyor? (Çev. M. Özcan). İstanbul: Alfa Yayınları.

Gündüz, Ş. (2012). Günümüz Yeni Dini Hareketleri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Hökelekli, H. (2010). Ailede Din Eğitimi. İstanbul: Timaş Yayınları. ISBN: 978-605-62640-3-0

Luckmann, T. (1967). The Invisible Religion: The Problem of Religion in Modern Society. New York: Macmillan. https://doi.org/10.4324/9781003257875 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003257875

Şirinov, A. (2024). Din Motivli Zorakı Radikalizmin yaranmasına təsir edən Psixo-loji amillər. Din Araşdırmaları Jurnalı 7 (1), 23-42. https://doi.org/10.30546/3006-2772.1011.01 DOI: https://doi.org/10.30546/3006-2772.1011.01

Toprak, M. (2015). Küreselleşme ve Aile Kurumu: Tehditler ve Fırsatlar. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. https://izlik.org/JA89RZ52RK

Kaygusuz, İ., Özkul, M. & Kaya, Y. (2020). Modernleşme Sürecinde Din ve Dinde Yeni Eğilimler. Journal of History School, 49, 4467-4500. https://doi.org/10.29228/Joh.47310 DOI: https://doi.org/10.29228/joh.47310

Wilson, B. R. (1990). The Social Dimensions of Sectarianism. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0198273460, 9780198273462 DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780198273462.001.0001

Yayımlanıb

2026-11-20

Necə istinad edilir

Mürsəlova, A. (2026). Getdikcə qloballaşan dünyada yeni dini cərəyanların ailə institutuna təsiri. Qafqaz Hümanitar Və Sosial Elmlər Jurnalı, 1(1), 23-37. https://doi.org/10.69043/xgbgh234

Oxşar məqalələr

Bu məqalə üçün əlavə olaraq Təkmilləşmiş bir oxşarlıq axtarışı başladın edə bilərsiniz.